Duman, FatihÖzdemir, Hacı2026-03-312026-03-312026https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4h7Qw2BSRsdDj-NN1wr8xYEC-8J_fWQChFj7sXvigezo1https://hdl.handle.net/11491/9407The aim of this study is to reveal the constitutional dimension of nationalism in Europe. The study examines the constitutions of 45 European states. The data collected from the constitutions through the document review technique was analyzed using the descriptive analysis method and presented under the pre-determined themes of nation, citizenship, ethnicity, language, national symbols and the right to self-determination, which are the fundamental elements of nationalism. According to the results of the study, nationalism has a constitutional dimension in Europe. The constitutions of European states carry a nationalist dimension at different levels and content. However, it is misleading to offer a general formula regarding the constitutional dimension of nationalism in Europe. Because each constitution carries the fundamental elements of nationalism at different levels and forms. Regarding the nation element/theme; it has been determined that the constitutions of European states adopt civil, cultural and ethnic conceptions of nation and that of these conceptions, the civil nation concept is dominant. Regarding the citizenship element/theme; it has been determined that while the constitutions of European states have a nationalist content, this content is not strong and dominant. Regarding the ethnicity element/theme; It has been determined that the constitutions of European states have a strong ethnic content and that this content has the potential to be used for or against the nationalist goals of different ethnic identities and/or national minorities. Regarding the language element/theme; It has been determined that different preferences are made regarding language regulations in the constitutions of European states, that the majority of constitutions include official language and minority language regulations that have the potential to create opportunities and tensions for the nationalist aspirations of different national and ethnic communities, that official language and minority language regulations have the potential to serve the nationalist aspirations of different national and ethnic communities, and that in general, in Eastern Europe, in the states established on the territory of the USSR after the Cold War, concrete language regulations were made by including the names of minority languages at a level that would differentiate them from other European states. Regarding the national symbols element/theme; It has been determined that the vast majority of European states' constitutions regulate national flags, while the majority provide for national coats of arms and anthems, that the eagle and shield are among the symbols most frequently used in coats of arms, and that therefore there is a dominant tendency towards regulating national symbols, which are elements of nationalism, in constitutions. Regarding the right to self-determination element/theme; It has been determined that the vast majority of European constitutions do not emphasize this element, nor is there a strong tendency to enshrine the right to self-determination. The nationalist content and dimension of European constitutions demonstrates that constitutions have an ideological dimension, that they are, can be, or at least have the potential to be a nationalist tool. This shows that nationalist constitutionalism is a prominent and necessary category in the classification of constitutionalism.Bu çalışmanın amacı, Avrupa'da milliyetçiliğin anayasal boyutunu ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında, Avrupa'daki 45 devletin anayasası incelenmiştir. Doküman incelemesi tekniğiyle anayasalardan toplanan veriler, betimsel analiz yöntemiyle analiz edilerek önceden belirlenen ve milliyetçiliğin temel unsurlarından olan ulus, vatandaşlık, etnisite, dil, ulusal semboller ve kendi kaderini tayin hakkı temaları altında sunulmuştur. Çalışma sonuçlarına göre milliyetçilik, Avrupa'da anayasal bir boyuta sahiptir. Avrupa devletleri anayasaları, farklı düzey ve içerikte milliyetçi bir boyut taşımaktadır. Bununla birlikte, Avrupa'da milliyetçiliğin anayasal boyutuyla ilgili genel bir formül sunmak yanıltıcıdır. Çünkü her anayasa, milliyetçiliğin temel unsurlarını farklı düzey ve biçimlerde taşımaktadır. Ulus unsuru/temasıyla ilgili olarak; Avrupa devletlerinin anayasalarında sivil, kültürel ve etnik ulus anlayışlarının benimsendiği ve bu anlayışlardan sivil ulus anlayışının baskın olduğu tespit edilmiştir. Vatandaşlık unsuru/temasıyla ilgili olarak; Avrupa devletlerinin anayasalarının, milliyetçi bir içeriğe sahip olmakla birlikte bu içeriğin güçlü ve baskın olmadığı tespit edilmiştir. Etnisite unsuru/temasıyla ilgili olarak; Avrupa devletleri anayasalarının güçlü bir etnik içeriğe sahip olduğu, bu içeriğin farklı etnik kimliklerin ve/veya ulusal azınlıkların milliyetçi hedeflerinin lehine ve aleyhine kullanılma potansiyeli taşıdığı tespit edilmiştir. Dil unsuru/temasıyla ilgili olarak; Avrupa devletlerinin anayasalarında dil düzenlemeleriyle ilgili farklı tercihlerde bulunulduğu, anayasaların çoğunluğunda farklı ulusal ve etnik toplulukların milliyetçi gayeleri için imkan ve gerilim oluşturma potansiyeli taşıyan resmi dil ve azınlık dil düzenlemelerinin yapıldığı, resmi dil ve azınlık dil düzenlemelerinin farklı ulusal ve etnik toplulukların milliyetçi gayelerine hizmet etme potansiyeli taşıdığı, genel olarak, Doğu Avrupa'da, Soğuk Savaş dönemi sonrasında SSCB topraklarında kurulan devletlerde, diğer Avrupa devletlerine göre farklılık yaratacak düzeyde azınlık dillerinin isimlerine yer verilerek somut biçimde dil düzenlemelerinin yapıldığı tespit edilmiştir. Ulusal semboller unsuru/temasıyla ilgili olarak; Avrupa devletleri anayasalarının büyük çoğunluğunun ulusal bayrak, çoğunluğunun ise ulusal arma ve marş düzenlemesi yaptığı, kartal ve kalkan simgesinin armalarda çoğunlukla kullanılan semboller arasında olduğu, bu itibarla milliyetçiliğin unsurlarından olan ulusal sembollerin anayasalarda düzenlenmesi yönünde baskın bir eğilimin olduğu tespit edilmiştir. Kendi kaderini tayin hakkı unsuru/temasıyla ilgili olarak; Avrupa devletleri anayasalarında büyük çoğunluğunun bu unsuru vurgulamadığı ve anayasalarda kendi kaderini tayin hakkının düzenlenmesi yönünde güçlü bir eğilimin olmadığı tespit edilmiştir. Avrupa devleti anayasalarındaki milliyetçi içerik ve boyut, anayasaların ideolojik bir yönünün olduğunu, anayasaların milliyetçi bir araç olduğunu, olabileceğini veya en azından böyle bir potansiyel taşıdığını göstermektedir. Bu husus, milliyetçi anayasacılık kategorinin anayasacılığın sınıflamasında öne çıkan ve kullanılması gereken bir kategori olduğunu göstermektedir.turinfo:eu-repo/semantics/openAccessdoctoralThesis