Kiraz, SeydiKurt, Fatma Zehra2026-03-312026-03-312025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4h_QsSvrziUvBvSh3612puFDy7JQLGBogfcfWqFglKHaWhttps://hdl.handle.net/11491/9371Divans, which occupy a distinguished place among text-based works representing the core of Classical Turkish literature studies, possess significant value regardless of the century in which they were composed. The tradition of writing divans -whether arranged systematically or not- has been maintained for centuries in accordance with a particular method, ensuring the continuity of the strong connection between past and future. As works that reflect both a shared literary language and the traces of social change and transformation, divans serve as touchstones of a robust civilization's literary sphere. For this reason, they have consistently attracted the interest of researchers in every period. Abdülkâdir Bilgiç (d. 1880–1957), who lived from the last quarter of the nineteenth century to the first half of the twentieth century, was a scholar and poet raised in the Nehrî Madrasa, one of the significant centers of the Naqshbandī-Khalidī school. He belonged to a family distinguished for its scholarly and Sufi background. His Yekgûş Dîvân, which is thought to have been completed in 1955 and which reflects both the environment in which he lived and the cultural heritage he inherited, comprises two manuscripts -one 107 folios and the other 147 folios- most of which consist of panegyrics and elegies. In addition to its religious and mystical characteristics, the work also reveals the author's scholarly disposition. Bilgiç states that he composed the divan in order to preserve the names and renown of great predecessors, to guide future generations toward these esteemed figures, and thereby to ensure the continuity of cultural heritage. The divan contains numerous Turkish, Persian, and Kurdish poems written in various verse forms and genres. vii This study aims not only to present the life and literary persona of Abdülkâdir Bilgiç -about whom no information is found in biographical sources- but also to make available to researchers the transliterated text and analysis of his Yekgûş Dîvân. In this context, a general outline of the author's life and literary character has been drawn based on information obtained from three written sources and from the divan itself; subsequently, the work has been analyzed in terms of form and content, and a transliterated text prepared from the two extant manuscripts has been included. The appendices present the compiled index, copies of Abdülkâdir Bilgiç's official service records, and selected samples from the manuscript copies.Klasik Türk edebiyatı çalışmalarının merkezini temsil eden metin esaslı çalışmalar içerisinde nadide bir konuma sahip dîvânlar, hangi asırda kaleme alınırsa alınsın mühim bir kıymeti haizdir. İster mürettep olsun ister olmasın yüzyıllardır belli bir usule tabi olarak devam ettirilen dîvân yazma geleneği, geçmişle gelecek arasındaki güçlü irtibatın devam etmesini sağlamaktadır. Hem ortak bir dilin hem de toplumsal değişim ve dönüşümlerin izlerinin görüldüğü bu türden eserler, sağlam bir medeniyetin edebî sahadaki mihenk taşıdır. Bu bakımdan dîvânlar, her dönemde araştırmacıların ilgisine mazhar olmuştur. On dokuzuncu yüzyılın son çeyreği ile yirminci yüzyılın ilk yarısında yaşamış Abdülkâdir Bilgiç (M 1880-1957), Nakşî-Hâlidî ekolünün önemli temsil mekânlarından biri olan Nehrî Medresesinde yetişmiş, ilmî ve tasavvufî yönüyle tebarüz etmiş bir aileye mensup âlim ve şairdir. İçinde bulunduğu çevrenin ve edindiği kültürel mirasın bir yansıması olarak kaleme aldığı ve 1955 yılında tamamlandığı düşünülen Yekgûş Dîvânı, dinî ve tasavvufî hususiyetleri barındırmakla birlikte müellifin ilmî yönünü ortaya koyan, büyük bir kısmını methiye ve mersiyelerin oluşturduğu biri 107 diğeri 147 varak olmak üzere iki nüshadan müteşekkil bir eserdir. Bilgiç, eserini geçmiş büyüklerin adını ve şanını yaşatmak, gelecek nesilleri bu yüce değere yönlendirmek, böylece kültürel mirasın devamlılığını sağlamak için kaleme aldığını ifade etmektedir. Dîvân'da farklı nazım biçimlerinde ve türlerinde yazılmış çok sayıda Türkçe, Farsça ve Kürtçe şiir bulunmaktadır. Bu çalışma, biyografik kaynaklarda hakkında herhangi bir bilgiye rastlanmayan Abdülkâdir Bilgiç'in hayatının ve edebî şahsiyetinin ortaya konulmasının yanı sıra Yekgûş Dîvânı adlı eserinin çeviri yazılı metninin ve tahlilinin araştırmacıların istifadesine sunulması gayesini taşımaktadır. Bu bağlamda, evvela yazılı üç kaynaktan ve Dîvân'ından elde edilen bilgiler v doğrultusunda müellifin hayatı ve edebî kişiliğine dair bir çerçeve çizilmiş; ardından eser şekil ve muhteva yönünden tahlil edilmiş, söz konusu iki nüshadan hareketle oluşturulan transkripsiyonlu metne yer verilmiştir. Hazırlanan indeks, Abdülkâdir Bilgiç'in resmî hizmet döküm belgesi ve yazma nüshalardan örnekler ise ekler bölümünde sunulmuştur.turinfo:eu-repo/semantics/openAccessdoctoralThesis