Kemoterapi ve radyoterapi alan pediatrik hastalarda ailelerin ağızbakımı konusundaki bilgi düzeyleri ile oral mukozit evresi arasındaki ilişki
Yükleniyor...
Dosyalar
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Hitit Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Oral mucositis is one of the common and debilitating toxicities of cancer treatment. Regular oral mucositis evaluation and appropriate oral care in children receiving chemotherapy or radiotherapy are among the most important factors in protecting against oral mucositis. With this study, it was aimed to determine the knowledge levels of the families of pediatric patients who have undergone chemotherapy and radiotherapy about oral care, to examine the relationship between the knowledge levels of the families and the stage of oral mucositis in children. Dec. The universe of this research, which is planned in a descriptive and relationshipseeking pattern, is; February October 2024 inpatient chemotherapy and radiotherapy saw the children and families who were diagnosed with Decrepit and new leukemia, soft tissue, brain and bone tumors, accepted the research. All accessible children and mothers from the universe were included in the sample (n=110). In the research, the data were collected using the Child Diagnosis and Treatment Information Form with the Introductory Characteristics of Children and Families, the Questionnaire for Determining the Level of Knowledge of Families about Oral Care, the 'International Child Mucositis Assessment Scale' and the Oral Mucositis Assessment Index. The data were evaluated with appropriate statistical analyses in the SPSS 23.0 package program, and the results obtained were accepted at a significance level of p<0.05. The average age of the children participating in the study is 10.34 and 70.9% of them are men. 74.5% of the people responsible for care are mothers. The families of children who saw chemotherapy and radiotherapy received higher than average with an average of 15.85±4.81 points from the oral care knowledge level determination questionnaire, and children received lower with an average of 8.51±4.15 points from the 'International Children's Mucositis Assessment Scale'. The level of knowledge of families about oral care; according to those who are responsible for caring for an illiterate child, those who have primary, secondary, high school and university degrees, those whose income is less than their income is equal to their vii income and whose income is more than their income, families with children who have been treated Dec 3-6 months are significantly lower than those who have seen chemotherapy and radiotherapy Dec 0-3 months and 6 months to 1 year, and those whose child has not undergone dental check-up before chemotherapy (p<0.001). Children of illiterate families have significantly higher 'International Child Mucositis Assessment Scale' scores compared to children with primary, secondary, high school or university degrees, children of families whose income is equal to the income of those whose income is less than the expense and whose income is more than the expense, children who have been treated for more than a year for shorter periods (0-3 months, 3-6 months, 6 months-1 year), children who have not undergone dental check-up before chemotherapy and radiotherapy than children who have undergone dental check-up (p<0.05). There is a negative and low severity relationship (r = -0 Dec, 398; p<0.001) between the knowledge levels of families about oral care and the average scores they received from the 'International Children's Mucositis Assessment Scale'. As a result, the level of knowledge of families with children who are illiterate, whose income is less than their expenses, who have not undergone dental check-ups before chemotherapy and radiotherapy, about oral care is significantly lower compared to other groups, and the severity of oral mucositis in their children is higher compared to other groups. As the level of knowledge of families about oral care increases, the oral mucositis stage of children receiving chemotherapy/radiation therapy decreases significantly (r=-0.398; p<0.001). It is recommended to organize oral care training programs for the families of children who see chemotherapy and radiation by pediatric nurses. Key Terms: Chemotherapy, Oral Care, Pediatric Nursing, Radiotherapy
Oral mukozit, kanser tedavisinin yaygın ve zayıflatıcı toksisitelerinden biridir. Kemoterapi (KT) veya radyoterapi (RT) alan çocuklarda düzenli oral mukozit değerlendirmesi ve buna uygun ağız bakımı yapılması oral mukozitten korunmada en önemli faktörlerdendir. Bu çalışma ile KT ve RT gören çocuk hastaların ailelerinin ağız bakımı konusundaki bilgi düzeylerini belirlemek, ailelerin bilgi düzeyleri ile çocuklarda görülen oral mukozit evresi arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı desende planlanan bu araştırmanın evreni; Şubat -Ekim 2024 tarihleri arasında yatarak KT ve RT gören, eski ve yeni lösemi, yumuşak doku, beyin ve kemik tümör tanısı alan, araştırmayı kabul eden çocuk ve aileleri oluşturmuştur. Evrenden ulaşılabilen tüm çocuk ve anneler örnekleme dâhil edilmiştir (n=110). Araştırmada veriler; Çocuk ve Ailelerin Tanıtıcı Özellikleri ile Çocuk Tanı ve Tedavi Bilgi Formu, Ailelerin Ağız Bakımı Konusunda Bilgi Düzeyi Belirleme Anketi, “Uluslararası Çocuk Mukozit Değerlendirme Ölçeği” ve Oral Mukozit Değerlendirme İndeksi ile toplanmıştır. Veriler SPSS 23.0 paket programında uygun istatistiksel analizlerle değerlendirilmiş, elde edilen sonuçlar p<0.05 anlamlılık düzeyinde kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan çocukların yaş ortalaması 10,34 olup, %70,9’u erkektir. Bakımdan sorumlu kişilerin %74,5’i annedir. KT ve RT gören çocukların aileleri, ağız bakımı konusundaki bilgi düzeylerini belirleme anketinden 15,85±4,81 puan ortalaması ile ortalamanın üzerinde, çocuklar ise “Uluslararası Çocuk Mukozit Değerlendirme Ölçeği”nden 8,51±4,15 puan ortalaması ile düşük almışlardır. Ailelerin ağız bakımı konusundaki bilgi düzeyleri; okur yazar olmayan çocuğun bakımından sorumlu kişilerin ilkokul, ortaokul, lise ve üniversite mezunu olanlara göre, geliri giderinden az olan ailelerin geliri giderine eşit ve geliri giderinden fazla olanlara göre, 3-6 ay arası tedavi gören çocuğa sahip ailelerin 0-3 ay ve 6 ay-1 yıl arası KT ve RT gören çocuğa sahip ailelere göre ve kemoterapi öncesi çocuğu diş kontrolünden geçmeyenlerin geçenlere göre anlamlı şekilde düşüktür (p<0,001) Okuma yazma bilmeyen ailelerin çocuklarının “Uluslararası Çocuk Mukozit Değerlendirme Ölçeği” puanları; ilkokul, ortaokul, lise veya üniversite mezunu olanlara, geliri giderinden az olanların geliri giderine eşit ve geliri giderinden fazla olan ailelerin çocuklarına göre, bir yıldan uzun süredir tedavi gören çocukların daha kısa süre (0-3 ay, 3-6 ay, 6 ay-1 yıl) tedavi görenlere göre, KT ve RT öncesi diş kontrolünden geçmeyen çocukların diş kontrolünden geçen çocuklara göre anlamlı şekilde yüksektir (p<0,05) Ailelerin ağız bakımı hakkındaki bilgi düzeyleri ile “Uluslararası Çocuk Mukozit Değerlendirme Ölçeği”nden aldıkları puan ortalamaları arasında negatif yönde ve düşük şiddette (r =-0,398; p<0,001 ) ilişki vardır. Sonuç olarak; okuryazar olmayan, geliri giderinden az olan, KT ve RT öncesi diş kontrolünden geçmeyen çocuğa sahip ailelerin ağız bakımı konusunda bilgi düzeyleri diğer gruplara göre belirgin şekilde daha düşük ve çocuklarında oral mukozit şiddeti diğer gruplara kıyasla daha yüksektir. Ailelerin ağız bakımı hakkındaki bilgi düzeyi arttıkça kemoterapi/radyoterapi alan çocukların oral mukozit evresi anlamlı şekilde azalmaktadır (r=-0,398; p<0,001). Çocuk hemşireleri tarafından KT ve RT gören çocukların ailelerine yönelik ağız bakımı eğitim programları düzenlenmesi önerilmektedir.
Oral mukozit, kanser tedavisinin yaygın ve zayıflatıcı toksisitelerinden biridir. Kemoterapi (KT) veya radyoterapi (RT) alan çocuklarda düzenli oral mukozit değerlendirmesi ve buna uygun ağız bakımı yapılması oral mukozitten korunmada en önemli faktörlerdendir. Bu çalışma ile KT ve RT gören çocuk hastaların ailelerinin ağız bakımı konusundaki bilgi düzeylerini belirlemek, ailelerin bilgi düzeyleri ile çocuklarda görülen oral mukozit evresi arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı desende planlanan bu araştırmanın evreni; Şubat -Ekim 2024 tarihleri arasında yatarak KT ve RT gören, eski ve yeni lösemi, yumuşak doku, beyin ve kemik tümör tanısı alan, araştırmayı kabul eden çocuk ve aileleri oluşturmuştur. Evrenden ulaşılabilen tüm çocuk ve anneler örnekleme dâhil edilmiştir (n=110). Araştırmada veriler; Çocuk ve Ailelerin Tanıtıcı Özellikleri ile Çocuk Tanı ve Tedavi Bilgi Formu, Ailelerin Ağız Bakımı Konusunda Bilgi Düzeyi Belirleme Anketi, “Uluslararası Çocuk Mukozit Değerlendirme Ölçeği” ve Oral Mukozit Değerlendirme İndeksi ile toplanmıştır. Veriler SPSS 23.0 paket programında uygun istatistiksel analizlerle değerlendirilmiş, elde edilen sonuçlar p<0.05 anlamlılık düzeyinde kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan çocukların yaş ortalaması 10,34 olup, %70,9’u erkektir. Bakımdan sorumlu kişilerin %74,5’i annedir. KT ve RT gören çocukların aileleri, ağız bakımı konusundaki bilgi düzeylerini belirleme anketinden 15,85±4,81 puan ortalaması ile ortalamanın üzerinde, çocuklar ise “Uluslararası Çocuk Mukozit Değerlendirme Ölçeği”nden 8,51±4,15 puan ortalaması ile düşük almışlardır. Ailelerin ağız bakımı konusundaki bilgi düzeyleri; okur yazar olmayan çocuğun bakımından sorumlu kişilerin ilkokul, ortaokul, lise ve üniversite mezunu olanlara göre, geliri giderinden az olan ailelerin geliri giderine eşit ve geliri giderinden fazla olanlara göre, 3-6 ay arası tedavi gören çocuğa sahip ailelerin 0-3 ay ve 6 ay-1 yıl arası KT ve RT gören çocuğa sahip ailelere göre ve kemoterapi öncesi çocuğu diş kontrolünden geçmeyenlerin geçenlere göre anlamlı şekilde düşüktür (p<0,001) Okuma yazma bilmeyen ailelerin çocuklarının “Uluslararası Çocuk Mukozit Değerlendirme Ölçeği” puanları; ilkokul, ortaokul, lise veya üniversite mezunu olanlara, geliri giderinden az olanların geliri giderine eşit ve geliri giderinden fazla olan ailelerin çocuklarına göre, bir yıldan uzun süredir tedavi gören çocukların daha kısa süre (0-3 ay, 3-6 ay, 6 ay-1 yıl) tedavi görenlere göre, KT ve RT öncesi diş kontrolünden geçmeyen çocukların diş kontrolünden geçen çocuklara göre anlamlı şekilde yüksektir (p<0,05) Ailelerin ağız bakımı hakkındaki bilgi düzeyleri ile “Uluslararası Çocuk Mukozit Değerlendirme Ölçeği”nden aldıkları puan ortalamaları arasında negatif yönde ve düşük şiddette (r =-0,398; p<0,001 ) ilişki vardır. Sonuç olarak; okuryazar olmayan, geliri giderinden az olan, KT ve RT öncesi diş kontrolünden geçmeyen çocuğa sahip ailelerin ağız bakımı konusunda bilgi düzeyleri diğer gruplara göre belirgin şekilde daha düşük ve çocuklarında oral mukozit şiddeti diğer gruplara kıyasla daha yüksektir. Ailelerin ağız bakımı hakkındaki bilgi düzeyi arttıkça kemoterapi/radyoterapi alan çocukların oral mukozit evresi anlamlı şekilde azalmaktadır (r=-0,398; p<0,001). Çocuk hemşireleri tarafından KT ve RT gören çocukların ailelerine yönelik ağız bakımı eğitim programları düzenlenmesi önerilmektedir.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Kemoterapi, Pediatri Hemşireliği, Radyoterapi, Chemotherapy, Oral Care, Pediatric Nursing, Radiotherapy
