Ergenlerde sigara kullanımı üzerine anne- baba tutumu ve sosyal destek algısının etkisi
| dc.contributor.advisor | Özakar Akça, Selen | |
| dc.contributor.author | Danlı, Hatice | |
| dc.date.accessioned | 2026-03-31T12:17:19Z | |
| dc.date.available | 2026-03-31T12:17:19Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.department | Hitit Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı | |
| dc.description.abstract | Addictive substance use, such as smoking, usually occurs during adolescence and negatively affects the adolescent's life in many ways. Parental attitudes and social support sources perceived by the adolescent play an important role in the adolescent's acquisition of unwanted and harmful habits. The aim of this study was to compare the parental attitudes and perceived social support levels of adolescents who smoke and do not smoke and to examine the effects of these two variables on adolescents' smoking behavior. The study was conducted as a descriptive and comparative study and was conducted in state high schools affiliated to the National Education Directorate in the center of Çorum between 18.04.2024 and 08.06.2024 (N=14,756). 640 students who met the specified sampling criteria and participated with parental consent were included in the study. In the data collection process, Student Information Form , Parent Attitude Scale (ABTÖ) and Multidimensional Perceived Social Support Scale (ÇBASDÖ) were used. The findings were analyzed using the SPSS Statistics V26 program. Descriptive data were presented as frequency, percentage, minimum, maximum, mean and standard deviation; the Shapiro-Wilk test was used to assess whether the data showed normal distribution. Differences between the two groups were examined using the independent samples t test or the Mann Whitney U test; Pearson chi-square and Fisher exact tests were used for categorical variables. Relationships between variables were analyzed using the Spearman correlation coefficient. In this study, in which 640 adolescents participated, 53.44% were male and 66.9% (n=119) of these male students smoked. The rate of male students who smoked was significantly higher than that of females (p<0.001). 51.7% of adolescents who smoked stated that most of their friends smoked, and 35.9% of non-smokers stated that some of their friends smoked, and the difference between them was found to be significant (p<0.001). Adolescent smokers had lower scores on the ABTÖ psychological autonomy and monitoring/control sub-dimensions than non-smokers, and these differences were found to be statistically significant (p<0.05). It was also determined that students who smoked had significantly higher scores on the ÇBASDÖ family, friend sub-dimensions and the total scores of the ÇBASDÖ than non-smokers (p<0.05). A positive relationship was found between the ABTÖ acceptance/care sub-dimension of adolescents and the ÇBASDÖ family, friends, a special person sub-dimensions and the ÇBASDÖ total score (respectively; r=0.298; r=0.374; r=0.605; r=0.480), and between the ABTÖ psychological autonomy sub-dimension and the ÇBASDÖ a special person sub-dimension and the ÇBASDÖ total score (respectively; r=0.224; r=0.108). A positive relationship was determined. It has been determined that the adolescent's having a friend who smokes and having smokers in the family has an effect on smoking. It has been observed that the psychological autonomy and low monitoring/control values have an effect on smoking. As a result, it was determined that adolescents who smoke are provided with less psychological autonomy, supervision and control by their parents and perceive family and friend support more than those who do not use it. Providing psychological autonomy and appropriate supervision to their children by families can be protective against adolescents' smoking. While proper social support increases adolescents' positive feelings, professional support from the nurse is complementary to this process. | en |
| dc.description.abstract | Sigara kullanımı gibi bağımlılık yapıcı madde kullanımları genellikle ergenlik dönemine denk gelmekte ve ergenin hayatını birçok yönden olumsuz etkilemektedir. Anne baba tutumu ve ergenin algılamış olduğu sosyal destek kaynakları, ergenin istenmeyen zararlı alışkanlıklar edinmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada sigara kullanan ve kullanmayan ergenlerin anne-baba tutumları ile algıladıkları sosyal destek düzeylerini karşılaştırmak ve bu iki değişkenin ergenin sigara kullanım davranışı üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, tanımlayıcı ve kesitsel tipte yürütülmüş olup, 18.04.2024–08.06.2024 tarihleri arasında Çorum merkezde Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı devlet liselerinde gerçekleştirilmiştir (N=14,756). Çalışmaya, belirlenen örneklem kriterlerini karşılayan ve ebeveyn izni alınarak katılım sağlayan 640 öğrenci dâhil edilmiştir. Veri toplama sürecinde Öğrenci Tanıtıcı Bilgi Formu , Anne-Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) kullanılmıştır. Bulgular, SPSS Statistics V26 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Tanımlayıcı veriler; frekans, yüzde, minimum, maksimum, ortalama ve standart sapma şeklinde sunulmuş; verilerin normal dağılım gösterip göstermediği Shapiro-Wilk testi ile değerlendirilmiştir. İki grup arasındaki farklılıklar bağımsız örneklemler t testi veya Mann Whitney U testi ile incelenmiş; kategorik değişkenler için Pearson ki-kare ve Fisher exact testleri uygulanmıştır. Değişkenler arası ilişkiler ise Spearman korelasyon katsayısı ile analiz edilmiştir. Katılımcı olarak 640 ergenin yer aldığı bu çalışmada %53,44'ünü erkekler oluşturmakta ve bu erkek öğrencilerin de %66,9'u (n=119) sigara kullanmaktadır. Sigara kullanan erkek öğrenci oranı kızlara göre anlamlı düzeyde yüksektir (p<0,001). Sigara kullanan ergenlerin %51,7'si çoğu arkadaşının, kullanmayanların ise %35,9'u bazı arkadaşlarının sigara kullandığını belirtmiş ve aralarındaki farkın anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0,001). Sigara kullanan ergenlerin ABTÖ psikolojik özerklik ve denetleme/kontrol alt boyutlarından aldıkları puan kullanmayanlara göre daha düşük olup, bu farkların istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Yine sigara kullanan öğrencilerin ÇBASDÖ aile, arkadaş alt boyutlarından ve ÇBASDÖ toplam puanlarının kullanmayan öğrencilere göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Ergenlerin ABTÖ kabul/ilgi alt boyutu ile ÇBASDÖ aile, arkadaşlar, özel bir insan alt boyutları ve ÇBASDÖ toplam puanı arasında (sırası ile; r=0,298; r=0,374; r=0,605; r=0,480), ABTÖ psikolojik özerklik alt boyutu ile ÇBASDÖ özel bir insan alt boyutu ve ÇBASDÖ toplam puanı (sırası ile; r=0,224; r=0,108) arasında pozitif yönde bir ilişki saptanmış olup, pozitif yönde bir ilişki belirlenmiştir. Ergenin sigara kullanan arkadaşının olması, ailede sigara kullananların olması, sigara kullanımı üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Psikolojik özerklik ve denetleme/ kontrol değerinin düşük olması sigara kullanımı üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, sigara kullanan ergenlerin anne babaları tarafından psikolojik özerkliklerinin, denetleme ve kontrollerinin daha az sağlandığı ve kendilerinde aile ve arkadaş desteğini kullanmayanlara göre daha yüksek algıladıkları belirlenmiştir. Ailelerin çocuklarına psikolojik özerklik sağlamaları ve denetimi uygun şekilde yapmaları ergenlerin sigara kullanımı konusunda koruyucu olabilecektir. Doğru sosyal destek, ergenlerin olumlu duygularını artırırken, hemşireden alınan profesyonel destek bu süreci tamamlayıcı niteliktedir. | tr |
| dc.description.provenance | Submitted by İsmail Hakkı Üngan (ihakkiungan@hitit.edu.tr) on 2026-03-31T12:17:19Z No. of bitstreams: 0 | en |
| dc.description.provenance | Made available in DSpace on 2026-03-31T12:17:19Z (GMT). No. of bitstreams: 0 Previous issue date: 2025 | en |
| dc.identifier.uri | https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=ftqJzTasnJUH9hg-S5861ltaHcnVIIvoeLHHR6ng_iUapMg3q708yKhDNLrJA7wd | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11491/9362 | |
| dc.language.iso | tur | |
| dc.publisher | Hitit Üniversitesi | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.title | Ergenlerde sigara kullanımı üzerine anne- baba tutumu ve sosyal destek algısının etkisi | |
| dc.title.alternative | The effect of parental attitudes and perception of social support on cigarette use in adolescents | |
| dc.type | masterThesis |
