Postmenopozal kadınlarda jinekolojik kanser farkındalığı ve etkileyen faktörler
[ X ]
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Hitit Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
This descriptive study was conducted in order to determine the gynecological cancer awareness levels of postmenopausal women and the factors affecting this awareness. The research was conducted between November 1, 2023 and January 31, 2024, at Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital, Local Building, and 385 women who met the criteria were collected via face-to-face interviews. The Personal Information Form and Gynecological Cancer Awareness Scale (GCAAS) prepared by the researcher were used as data collection tools. Independent groups t-test, ANOVA, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Pearson and Spearman correlation analyses were used to evaluate the data. The mean age of the women participating in the study was 56,89±4,68, the majority of whom were married (78,7%) and had a middle-income level (62,3%). 54,8% of the participants had not had a gynecological examination before, and 57,9% had not had a screening test for reproductive organ cancers. The total mean score of JIKFÖ was determined as 150,37±19,19. In the analyses performed; it was determined that factors such as education level (p=0,002), employment status (p=0,031), income level (p=0,018), presence of social security (p=0,001), receiving information about menopause (p<0,001), having a gynecological examination (p<0,001), having a screening test for reproductive organ cancer (p<0,001) and performing self-vulva examination (p<0,001) affected the level of gynecological cancer awareness statistically significantly. As a result, gynecological cancer awareness of postmenopausal women is at a moderate level above average. It was found to be significantly associated with some socio-demographic, knowledge level and behavioral factors. In line with these findings, it is recommended to plan interventions aimed at improving screening habits and increasing awareness through health education.
Keywords: Postmenopause, Gynecological Cancer, Awareness, Women's Health, Nursing
Science Code: 1032.03
Bu çalışma, postmenopozal kadınların jinekolojik kanser farkındalık düzeylerini ve bu farkındalığı etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı tipte yürütülmüştür. Araştırma, 1 Kasım 2023 – 31 Ocak 2024 tarihleri arasında Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Mevki Binası'nda gerçekleştirilmiş, kriterlere uyan 385 kadınla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ve Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği (JİKFÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde bağımsız gruplar t-testi, ANOVA, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Pearson ve Spearman korelasyon analizleri kullanılmıştır. Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 56,89±4,68 olup, büyük çoğunluğu evli (%78,7) ve orta gelir düzeyine (%62,3) sahiptir. Katılımcıların %54,8'i daha önce jinekolojik muayene yaptırmamış, %57,9'u ise üreme organı kanserlerine yönelik tarama testi yaptırmamıştır. JİKFÖ toplam puan ortalaması 150,37±19,19 olarak saptanmıştır. Yapılan analizlerde; eğitim düzeyi (p=0,002), çalışma durumu (p=0,031), gelir düzeyi (p=0,018), sosyal güvence varlığı (p=0,001), menopoz dönemi hakkında bilgi alma (p<0,001), jinekolojik muayene yaptırma (p<0,001), üreme organı kanserine yönelik tarama testi yaptırma (p<0,001) ve kendi kendine vulva muayenesi yapma (p<0,001) gibi faktörlerin, jinekolojik kanser farkındalık düzeyini istatistiksel olarak anlamlı şekilde etkilediği belirlenmiştir. Sonuç olarak, postmenopozal kadınların jinekolojik kanser farkındalığı ortalamanın üstünde orta düzeydedir. Bazı sosyo-demografik, bilgi düzeyine ilişkin ve davranışsal faktörlerle anlamlı şekilde ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu bulgular doğrultusunda, özellikle tarama alışkanlıklarını geliştirmeye ve sağlık eğitimi yoluyla farkındalığı artırmaya yönelik müdahalelerin planlanması önerilmektedir. Anahtar Kavramlar: Postmenopoz, Jinekolojik Kanser, Farkındalık, Kadın Sağlığı, Hemşirelik Bilim Kodu: 1032.03
Bu çalışma, postmenopozal kadınların jinekolojik kanser farkındalık düzeylerini ve bu farkındalığı etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı tipte yürütülmüştür. Araştırma, 1 Kasım 2023 – 31 Ocak 2024 tarihleri arasında Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Mevki Binası'nda gerçekleştirilmiş, kriterlere uyan 385 kadınla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ve Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği (JİKFÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde bağımsız gruplar t-testi, ANOVA, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Pearson ve Spearman korelasyon analizleri kullanılmıştır. Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 56,89±4,68 olup, büyük çoğunluğu evli (%78,7) ve orta gelir düzeyine (%62,3) sahiptir. Katılımcıların %54,8'i daha önce jinekolojik muayene yaptırmamış, %57,9'u ise üreme organı kanserlerine yönelik tarama testi yaptırmamıştır. JİKFÖ toplam puan ortalaması 150,37±19,19 olarak saptanmıştır. Yapılan analizlerde; eğitim düzeyi (p=0,002), çalışma durumu (p=0,031), gelir düzeyi (p=0,018), sosyal güvence varlığı (p=0,001), menopoz dönemi hakkında bilgi alma (p<0,001), jinekolojik muayene yaptırma (p<0,001), üreme organı kanserine yönelik tarama testi yaptırma (p<0,001) ve kendi kendine vulva muayenesi yapma (p<0,001) gibi faktörlerin, jinekolojik kanser farkındalık düzeyini istatistiksel olarak anlamlı şekilde etkilediği belirlenmiştir. Sonuç olarak, postmenopozal kadınların jinekolojik kanser farkındalığı ortalamanın üstünde orta düzeydedir. Bazı sosyo-demografik, bilgi düzeyine ilişkin ve davranışsal faktörlerle anlamlı şekilde ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu bulgular doğrultusunda, özellikle tarama alışkanlıklarını geliştirmeye ve sağlık eğitimi yoluyla farkındalığı artırmaya yönelik müdahalelerin planlanması önerilmektedir. Anahtar Kavramlar: Postmenopoz, Jinekolojik Kanser, Farkındalık, Kadın Sağlığı, Hemşirelik Bilim Kodu: 1032.03
