Temettuat defterlerine göre Çorum'da Dedesli aşiretine bağlı köylerin sosyal ve ekonomik yapısı (1844-1845)
[ X ]
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Hitit Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
In this study, the records pertaining to the Dedesli Tribe contained within the Temettuat Registers compiled between 1844 and 1845 were transcribed and analyzed. Through these registers, the historical, social, and economic characteristics of the villages affiliated with the Dedesli Tribe located within the boundaries of the Çorum district were examined. Within the scope of the research, a total of 26 villages belonging to the tribe were identified, of which 22 villages, for which Temettuat Registers are available, were included in the study. These villages are as follows: Akdam, Aksofu, Aşılı Armud, Boztepe, Çırfınlı, Dere, Dutpınar, Ferhadi, Karakeçili, Eskiviran, Hacı Ahmed Dere, Hacıbey, Hıdırlı, Kör Memed Kışlası, Kılınçdere, Kertme, Kızılkır, İğdeli, Güvanlı, Kızağılı, Sorsavuş, Sülüklü. In the introduction, general information is provided on the historical background and administrative function of the Temettuat Registers, followed by a brief historical overview of the province of Çorum. The subsequent section offers a detailed examination of the social, demographic, and economic structure of the villages affiliated with the Dedesli Tribe. Furthermore, the study discusses the origins of the their migration routes, and their settlement process in the Çorum region.In the second part, based on the transcribed registers, the agricultural activities, types of crops cultivated, and tax categories recorded for the villages belonging to the Dedesli Tribe a community of Turkmen origin were identified in accordance with the archival data. Additionally, tax records and various administrative expressions appearing in the registers were analyzed in their original forms. In the final section of the study, the transcribed texts of the Temettuat Registers belonging to the villages of the are presented in detail in tabular format.
Bu çalışmada, 1844–1845 yılları arasında tutulmuş olan Temettuât Defterleri içerisinde yer alan Dedesli Aşireti'ne ait kayıtlar transkribe edilerek değerlendirilmiştir. Çorum sancağı sınırları içerisinde bulunan Dedesli Aşireti'ne bağlı köylerin tarihî, sosyal ve ekonomik özellikleri bu defterler aracılığıyla incelenmiştir. Araştırma kapsamında aşirete bağlı toplam 26 köy tespit edilmiş olup, bunlardan Temettuât Defteri mevcut olan 22 köy çalışmaya dâhil edilmiştir. Bu köyler sırasıyla şunlardır: Akdam, Aksofu, Aşılı Armud (Emrud), Boztepe, Çırfınlı, Dere, Dutpınar, Ferhadi, Karakeçili, Eskiviran, Hacı Ahmed Dere, Hacıbey, Hıdırlı, Kör Memed Kışlası, Kılınçdere, Kertme, Kızılkır, İğdeli, Güvanlı, Kızağılı, Sorsavuş ve Sülüklü. Çalışmanın giriş bölümünde, öncelikle Temettuât Defterlerinin tarihî arka planı ve idari işlevi hakkında genel bilgiler verilmiş; ardından Çorum ilinin kısa tarihçesi ele alınmıştır. Bu bölümün devamında ise, Dedesli Aşireti'ne bağlı köylerin sosyal, demografik ve ekonomik yapısı ayrıntılı olarak incelenmiştir. Aynı zamanda Dedesli aşiretinin Çorum iline nereden geldikleri ve nasıl yerleştikleri konusu hususunda bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde ise Transkripsiyonu yapılan defterlerden hareketle, Türkmen kökenli bir topluluk olan Dedesli Aşireti'ne mensup köylerin ziraî faaliyetleri, yetiştirilen ürün çeşitleri ve alınan vergi türleri defterlerdeki kayıtlar doğrultusunda tespit edilmiştir. Ayrıca, defterlerde yer alan vergi kayıtları ve çeşitli idarî ifadeler özgün biçimleriyle değerlendirilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise, aşirete bağlı köylere ait Temettuât Defterlerinin transkripsiyon metinleri ayrıntılı biçimde tablo şeklinde sunulmuştur.
Bu çalışmada, 1844–1845 yılları arasında tutulmuş olan Temettuât Defterleri içerisinde yer alan Dedesli Aşireti'ne ait kayıtlar transkribe edilerek değerlendirilmiştir. Çorum sancağı sınırları içerisinde bulunan Dedesli Aşireti'ne bağlı köylerin tarihî, sosyal ve ekonomik özellikleri bu defterler aracılığıyla incelenmiştir. Araştırma kapsamında aşirete bağlı toplam 26 köy tespit edilmiş olup, bunlardan Temettuât Defteri mevcut olan 22 köy çalışmaya dâhil edilmiştir. Bu köyler sırasıyla şunlardır: Akdam, Aksofu, Aşılı Armud (Emrud), Boztepe, Çırfınlı, Dere, Dutpınar, Ferhadi, Karakeçili, Eskiviran, Hacı Ahmed Dere, Hacıbey, Hıdırlı, Kör Memed Kışlası, Kılınçdere, Kertme, Kızılkır, İğdeli, Güvanlı, Kızağılı, Sorsavuş ve Sülüklü. Çalışmanın giriş bölümünde, öncelikle Temettuât Defterlerinin tarihî arka planı ve idari işlevi hakkında genel bilgiler verilmiş; ardından Çorum ilinin kısa tarihçesi ele alınmıştır. Bu bölümün devamında ise, Dedesli Aşireti'ne bağlı köylerin sosyal, demografik ve ekonomik yapısı ayrıntılı olarak incelenmiştir. Aynı zamanda Dedesli aşiretinin Çorum iline nereden geldikleri ve nasıl yerleştikleri konusu hususunda bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde ise Transkripsiyonu yapılan defterlerden hareketle, Türkmen kökenli bir topluluk olan Dedesli Aşireti'ne mensup köylerin ziraî faaliyetleri, yetiştirilen ürün çeşitleri ve alınan vergi türleri defterlerdeki kayıtlar doğrultusunda tespit edilmiştir. Ayrıca, defterlerde yer alan vergi kayıtları ve çeşitli idarî ifadeler özgün biçimleriyle değerlendirilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise, aşirete bağlı köylere ait Temettuât Defterlerinin transkripsiyon metinleri ayrıntılı biçimde tablo şeklinde sunulmuştur.
