Hitit inanç dünyasında rüyalar
| dc.contributor.advisor | Taş, İlknur | |
| dc.contributor.author | Şentürk, Erkan | |
| dc.date.accessioned | 2026-03-31T12:17:22Z | |
| dc.date.available | 2026-03-31T12:17:22Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.department | Hitit Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarih Ana Bilim Dalı | |
| dc.description.abstract | In ancient Near Eastern civilizations, dreams were a vital tool for divine communication, prophecy, and guiding individuals and societies. This thesis, Dreams in the Hittite Belief System, meticulously examines the role dreams held for the Hittites, one of Anatolia's ancient and powerful civilizations. It explores the multifaceted ways this phenomenon manifested within their belief systems, using a philological and comparative methodology primarily based on cuneiform tablets. The study begins by establishing a contemporary context, exploring modern medical and psychological perspectives on dreams, including their potential roles in learning and their connections to various psychopathologies. Building on this, it investigates how dreams were perceived in other prominent Ancient Near Eastern cultures like Mesopotamia and Egypt. It highlights their use as a communication tool influencing social and political decisions, emphasizing the importance of dream interpreters and diverse dream deities. By evaluating these theological foundations and cultural manifestations of dreams, the study transitions to its core subject: the Hittite dream world. The central focus is how dreams were perceived, experienced, and functioned within Hittite religious life. The thesis addresses the conceptual link between sleep and dreams, emphasizing that the Hittites viewed dreams not merely as products of their own minds but as divine messages or visions from an external source. In Hittite society, dreams served as a crucial channel for communication between gods and humans. Different dream types are analyzed through textual examples: direct messages conveying divine will, symbolic dreams requiring expert interpretation due to their encoded language, and prophetic or omen dreams foretelling future events. Special emphasis is placed on the profound significance of royal dreams—as revealed in cuneiform sources—in shaping the state's destiny, asserting political legitimacy, and influencing religious policies. Furthermore, this study offers a fresh perspective on the origins and evolution of the Hittite dream phenomenon in Anatolia. It proposes that while dream and dream interpretation practices were not particularly prominent during the Old Kingdom, they developed significantly during the Middle Kingdom and especially the Empire Period. This evolution resulted from intense political, military, and cultural interactions with surrounding civilizations like Mesopotamia and Egypt. These interactions contributed to the emergence of a syncretic and dynamic dream interpretation tradition, integrating new elements into the indigenous Anatolian (Hatti) belief foundations inherited by the Hittites. Ultimately, this thesis comprehensively analyzes how the Hittites understood divine will through dreams, how they sought to shape the future, coped with individual and societal anxieties, and how their belief systems, cultic practices, and political ideologies profoundly interacted with dreams. By doing so, it aims to make a significant contribution to Hittitology and broader research on Ancient Near Eastern religions, culture, and intellectual history. | en |
| dc.description.abstract | Rüyalar Eski Yakın Doğu medeniyetlerinde tanrısal iletişimin, kehanetin, bireysel ve toplumsal yönlendirmenin hayati bir aracı olarak kabul edilmiştir. Bu tez çalışması, Hitit İnanç Dünyasında Rüyalar başlığı altında, Anadolu'nun kadim ve güçlü uygarlıklarından biri olan Hititlerin, rüyalara atfettiği rolü ve bu olgunun inanç sistemlerindeki çok boyutlu yansımalarını, çivi yazılı tabletler temelinde, filolojik ve karşılaştırmalı bir yöntemle incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, rüyaların modern tıbbi ve psikolojik açılımlarına değinerek, öğrenme süreçlerindeki olası rolleri ve çeşitli psikopatolojik durumlarla bağlantısını irdeleyerek çağdaş bir zemin hazırlamaktadır. Bu temel üzerine, rüya olgusunun Eski Yakın Doğu'nun diğer önemli kültürlerindeki yansımaları incelenir. Mezopotamya'da ve Mısır'da rüyaların toplumsal ve politik kararları etkileyen bir iletişim aracı olarak kullanımı, rüya yorumcularının ve çeşitli rüya tanrılarının önemi vurgulanır. Rüya olgusunun teolojik temelleri ve kültürel yansımaları değerlendirilerek, tezin ana konusu olan Hitit rüya dünyasına geçiş yapılır. Hititlerin dini dünyasında rüyaların nasıl algılandığı, deneyimlendiği ve işlev gördüğü, çalışmanın odağını oluşturmaktadır. Rüyaların bireyin kendi zihninin bir ürünü olmaktan ziyade, dışsal bir kaynaktan gelen ilahi mesajlar veya vizyonlar olarak görülmesi ve uyku ile rüya arasındaki kavramsal bağ ele alınır. Hitit toplumunda rüyalar, tanrılarla insanlar arasında hayati bir iletişim kanalı olarak işlev görmüş; bu bağlamda, tanrısal iradenin açıkça beyan edildiği doğrudan mesaj ileten rüyalar, sembolik bir dil aracılığıyla iletilen ve uzman yorumu gerektiren sembolik anlamlar içeren rüyalar ve geleceğe dair iyi veya kötü haberler taşıyan kehanet veya alamet rüyaları gibi farklı rüya türleri metin örnekleriyle analiz edilir. Özellikle kraliyet ailesinin gördüğü rüyaların, devletin kaderi, siyasi meşruiyet ve dini politikalar açısından taşıdığı özel önem, çivi yazılı kaynakları üzerinden detaylıca ortaya konulmaktadır. Bu çalışma, Hitit rüya olgusunun Anadolu'daki kökenleri ve gelişimi üzerine mevcut anlayışlara yeni bir bakış açısı getirmeyi de hedeflemektedir. Hitit inancına rüya ve rüya yorumlama pratiklerinin, özellikle Eski Krallık döneminde belirgin olmamakla birlikte, Orta Krallık ve bilhassa İmparatorluk Dönemi'nde çevre kültürlerle (Mezopotamya, ve Mısır) girilen yoğun siyasi, askeri ve kültürel ilişkiler neticesinde geliştiği ve şekillendiği düşünülmektedir. Bu etkileşimler, Hititlerin devraldığı yerli Anadolu (Hatti) inanç temelleri üzerine yeni unsurların eklemlenmesiyle senkretik ve dinamik bir rüya yorumlama geleneğinin oluşmasına katkıda bulunmuştur. Bu tez, Hititlerin rüyalar aracılığıyla tanrısal iradeyi nasıl anladıklarını, geleceği nasıl şekillendirmeye çalıştıklarını, bireysel ve toplumsal kaygılarıyla nasıl başa çıktıklarını ve inanç sistemlerinin, kült pratiklerinin ve siyasi ideolojilerinin rüyalarla nasıl derin bir etkileşim içinde olduğunu kapsamlı bir şekilde analiz ederek, Hititoloji ve Eski Yakın Doğu dinleri, kültürü ve düşünce tarihi araştırmalarına katkı sunmayı hedeflemektedir. | tr |
| dc.description.provenance | Submitted by İsmail Hakkı Üngan (ihakkiungan@hitit.edu.tr) on 2026-03-31T12:17:22Z No. of bitstreams: 0 | en |
| dc.description.provenance | Made available in DSpace on 2026-03-31T12:17:22Z (GMT). No. of bitstreams: 0 Previous issue date: 2025 | en |
| dc.identifier.uri | https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=V-oEQd0LkkqRGCXNzJWCTTqtZIcpkAmZulxwncYQQZvv-ZUDZ0Qd0eM2u4mZ5nTb | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11491/9410 | |
| dc.language.iso | tur | |
| dc.publisher | Hitit Üniversitesi | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/ClosedAccess | |
| dc.title | Hitit inanç dünyasında rüyalar | |
| dc.title.alternative | Dreams in the Hittite religious world | |
| dc.type | masterThesis |
