Nisâri Ali bin Mehmed Efendi'nin El-Fevâidü'l-Aliyye Mine'l-Mesâili'ş-Şer'iyye adlı eseri ve değerlendirilmesi
| dc.contributor.advisor | Okur, Kaşif Hamdi | |
| dc.contributor.author | Key, Muhammed | |
| dc.date.accessioned | 2019-12-20T11:21:26Z | |
| dc.date.available | 2019-12-20T11:21:26Z | |
| dc.date.issued | 2019 | en_US |
| dc.date.submitted | 2019-06-24 | |
| dc.department | Hitit Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı | |
| dc.description.abstract | Bu çalışmada, 17. yy. da yaşamış olan Nisâri Ali Efendi'nin hayatı ve elFevâidü’l-Aliyye eseri incelenmiştir. Eserde yer alan fıkıhla ilgili fetvalar tezin ana konusunu oluşturmaktadır. Fetva mecmuaları yazıldığı dönemin sosyal, siyasal, kültürel, iktisadi ve hukuki yapısına ışık tutmaktadır. Ele alınan fetvaların, dini problemlerin yanı sıra beşerî ilişkileri düzenleyici ve çözüme kavuşturucu bir misyona sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bu bağlamda Nisâri Ali Efendi'nin el-Fevâidü’l-Aliyye'si önemli bir fetva mecmuası olup 17. yy. Osmanlı devletinin toplum yapısını yansıtmaktadır. Nisâri Ali Efendi gerek dini ilimler gerekse lügat bakımından donanımlı bir müftüdür. Nitekim fıkıh ilminin yanında diğer alanlardaki fetvaları bunu desteklemektedir. Fetvalarında çoğunlukla Hanefî mezhebi çerçevesinde hareket etmiştir. Görüş farklılıkları varsa bunlara değinmiş ve şahıslara atıfta bulunmuştur. Meselelere ilişkin çeşitli eserlerden nakiller getirmiştir. Birçok fetvada eser, müellif ve şeyhülislamlara atıfta bulunarak görüşlerini kuvvetlendirmiştir. Nisâri Ali Efendi, diğer dini disiplinlere vukufiyeti neticesinde fetvalarında bütüncül bir bakış açısı yakalamıştır. Müellifin görüşler arası tercihte bulunduğu da vakidir. Ayrıca zamanın değişmesi ile ahkâmın değişeceği ilkesini gözetmesi, örf, istihsan, istishab ve mesâlih-i mürsele gibi fer'î delillere yerinde müracaat etmesi fıkhın dinamikliği ve İslam hukukunun evrenselliği açısından önemli bir özellik taşımaktadır. | |
| dc.description.abstract | In this study, it is aimed to examine Fevâidü'l-Aliyye, the life and work of Nisari Ali Efendi who lived in the 17th century. The fatwas related to the fiqh in the work constitutes the main subject of the thesis. The of the Fatwa journals sheds light on the social, political, cultural, economic and legal structure of the period in which it was written. It is understood that the fatwas discussed have a regulatory and resolving mission on the human relations as well as religious problems. In this context, Al-Fawâid al-Aliyye of Nisari Ali Efendi is an important review of the 17th century reflecting the social structure of the Ottoman state. Nisari Ali Efendi is a mufti who is qualified for both theology and dictionary. As a matter of fact, fatwas in other areas besides the science of fiqh support this. He acted mostly within the terms of Hanafi sect. If there were differences of opinion, he mentioned and referred to individuals. He brought transplants from various works related to issues. He strengthened his opinions by referring to works, authors and sheikulislam on many fatwas. Nisâri Ali Efendi had a holistic view of his fatwas thanks to his cognition with other religious disciplines. It is also the case that the author choose between opinions. In addition, his belief that the judgments would change with the change of time, application to secondary evidences such as custom, istihsan, istishab and mesâlih-i mürsele on the right time have important feature in terms of the dynamics of fiqh and the universality of Islamic law. | |
| dc.description.provenance | Submitted by Zeynep Umut Arslan (umutarslan@hitit.edu.tr) on 2019-12-20T11:21:09Z No. of bitstreams: 1 muhammed-key2019.pdf: 2971285 bytes, checksum: d21bda21f1ee2623d06c1e138cd61de2 (MD5) | en |
| dc.description.provenance | Approved for entry into archive by Zeynep Umut Arslan (umutarslan@hitit.edu.tr) on 2019-12-20T11:21:26Z (GMT) No. of bitstreams: 1 muhammed-key2019.pdf: 2971285 bytes, checksum: d21bda21f1ee2623d06c1e138cd61de2 (MD5) | en |
| dc.description.provenance | Made available in DSpace on 2019-12-20T11:21:26Z (GMT). No. of bitstreams: 1 muhammed-key2019.pdf: 2971285 bytes, checksum: d21bda21f1ee2623d06c1e138cd61de2 (MD5) Previous issue date: 2019 | en |
| dc.description.tableofcontents | İÇİNDEKİLER Sayfa ÖZET -- i ABSTRACT -- ii KISALTMALAR -- iii İÇİNDEKİLER -- iv ÖN SÖZ -- vi GİRİŞ -- 1 A) TEZİN KONUSU -- 2 B) TEZİN AMACI VE ÖNEMİ -- 2 C) TEZİN YÖNTEMİ -- 3 BİRİNCİ BÖLÜM NİSÂRİ ALİ EFENDİ VE ESERİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ 1. 1. NİSÂRİ ALİ EFENDİ'NİN HAYATI VE ESERLERİ -- 6 1. 1. 1. Hayatı -- 6 1. 1. 2. Eserleri -- 8 1. 2. NİSÂRÎ ALİ EFENDİ'NİN FIKHÎ YÖNÜ -- 8 1. 3. NİSÂRÎ ALİ EFENDİ'NİN HADİS İLMİNE OLAN VUKUFİYETİ -- 9 1. 4. NİSÂRÎ ALİ EFENDİ'NİN TEFSİR İLMİNE OLAN VUKUFİYETİ -- 10 1. 5. NİSÂRÎ ALİ EFENDİ'NİN TASAVVUF İLMİNE BAKIŞI -- 12 1. 6. FETVA MECMUALARI VE EL- FEVÂİDÜ'L ALİYYE'NİN MUHTEVASI -- 14 1. 6. 1. Fetva Mecmuaları -- 14 1. 6. 2. El-Fevâidü'l-Aliyye'nin Muhtevası -- 15 1. 6. 3. El-Fevâidü'l Aliyye'nin Nüshaları ve Bulunduğu Kütüphaneler -- 19 v 1. 7. ESERDE ZİKREDİLEN SORU VE CEVAPLARIN DÜZENLENİŞ BİÇİMLERİ -- 20 1. 7. 1. Soruların Düzenleniş Biçimleri -- 21 1. 7. 1. 1. Sadece Bilgi Edinmeye Yönelik Sorular -- 21 1. 7. 1. 2. Sadece Hüküm Öğrenmeye Dair Sorular -- 23 1. 7. 1. 3. İki Veya Üç Madde Zikredilip Hangisinin Daha Müspet Olduğuna Dair Sorular -- 25 1. 7. 1. 4. Cevapların İçinde Meseleyi Daha İyi Anlatmaya Yönelik Sorular -- 26 1. 7. 2. Cevapların Düzenleniş Biçimleri -- 27 1. 7. 2. 1. Tek Kelime İle Hükmün Verildiği Cevaplar -- 28 1. 7. 2. 2. Meselelere Kısa Cevapla Yetinilmeyip Açıklama Yapılan Cevaplar -- 29 1. 7. 2. 3. Meselelere Nakil Yapılarak Verilen Cevaplar -- 33 1. 7. 2. 4. Meselelere Cevap Verirken Birkaç Görüş Zikredip Aralarında Tercih Yaptığı Cevaplar -- 37 İKİNCİ BÖLÜM EL-FEVÂİDÜ'L-ALİYYE VE TAHLİLİ 2. 1. EL-FEVÂİDÜ'L-ALİYYE'DE ATIF YAPILAN ŞEYHÜLİSLAMLAR -- 39 2. 1. 1. Ebussuûd (El-İmâdi) Efendi -- 41 2. 1. 1. 1. Başlıca Eserleri -- 43 2. 1. 1. 2. Ebussuûd Efendi'ye Atfedilen Fetvalar -- 43 2. 1. 2. Çatalcalı Ali Efendi ve Ona Atfedilen Fetvalar -- 44 2. 1. 3. Minkârizâde Yahya Efendi ve Ona Atfedilen Fetvalar -- 46 2. 1. 4. Şeyhülislam Feyzullah Efendi ve Ona Atfedilen Fetvalar -- 48 2. 2. ESERDE ATIF YAPILAN ŞAHIS VE ESERLER -- 50 vi 2. 3. ESERE GÖRE NİSÂRİ ALİ EFENDİ'NİN FIKIH ANLAYIŞI -- 65 2. 3. 1. Fetvalarında Hanefî Mezhebini Dikkate Alması -- 65 2. 3. 2. Fetvalarında Örf Delilini Dikkate Alması -- 65 2. 3. 3. Fetvalarında İstihsan Delilini Dikkate Alması -- 66 2. 3. 4. Fetvalarını Önemli ve Muteber Kaynaklara İsnad Etmesi -- 66 SONUÇ -- 68 KAYNAKÇA -- 71 EKLER -- 75 EK-1: EL-FEVÂİDÜ'L-ALİYYE' DEN ÖRNEK KISIM (KİTABU’TTAHÂRET-KİTABÜ’L-GASB) -- 75 EK-2: EL-FEVÂİDÜ'L-ALİYYE'NİN KİTAP BÖLÜMLERİNE GÖRE FETVA SAYILARI -- 124 EK-3: EL-FEVÂİDÜ'L-ALİYYE ESERİNİN YAZMASINDAN ÖRNEKLER -- 125 | en_US |
| dc.description.tableofcontents | İÇİNDEKİLER Sayfa ÖZET -- i ABSTRACT -- ii KISALTMALAR -- iii İÇİNDEKİLER -- iv ÖN SÖZ -- vi GİRİŞ -- 1 A) TEZİN KONUSU -- 2 B) TEZİN AMACI VE ÖNEMİ -- 2 C) TEZİN YÖNTEMİ -- 3 BİRİNCİ BÖLÜM NİSÂRİ ALİ EFENDİ VE ESERİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ 1. 1. NİSÂRİ ALİ EFENDİ'NİN HAYATI VE ESERLERİ -- 6 1. 1. 1. Hayatı -- 6 1. 1. 2. Eserleri -- 8 1. 2. NİSÂRÎ ALİ EFENDİ'NİN FIKHÎ YÖNÜ -- 8 1. 3. NİSÂRÎ ALİ EFENDİ'NİN HADİS İLMİNE OLAN VUKUFİYETİ -- 9 1. 4. NİSÂRÎ ALİ EFENDİ'NİN TEFSİR İLMİNE OLAN VUKUFİYETİ -- 10 1. 5. NİSÂRÎ ALİ EFENDİ'NİN TASAVVUF İLMİNE BAKIŞI -- 12 1. 6. FETVA MECMUALARI VE EL- FEVÂİDÜ'L ALİYYE'NİN MUHTEVASI -- 14 1. 6. 1. Fetva Mecmuaları -- 14 1. 6. 2. El-Fevâidü'l-Aliyye'nin Muhtevası -- 15 1. 6. 3. El-Fevâidü'l Aliyye'nin Nüshaları ve Bulunduğu Kütüphaneler -- 19 v 1. 7. ESERDE ZİKREDİLEN SORU VE CEVAPLARIN DÜZENLENİŞ BİÇİMLERİ -- 20 1. 7. 1. Soruların Düzenleniş Biçimleri -- 21 1. 7. 1. 1. Sadece Bilgi Edinmeye Yönelik Sorular -- 21 1. 7. 1. 2. Sadece Hüküm Öğrenmeye Dair Sorular -- 23 1. 7. 1. 3. İki Veya Üç Madde Zikredilip Hangisinin Daha Müspet Olduğuna Dair Sorular -- 25 1. 7. 1. 4. Cevapların İçinde Meseleyi Daha İyi Anlatmaya Yönelik Sorular -- 26 1. 7. 2. Cevapların Düzenleniş Biçimleri -- 27 1. 7. 2. 1. Tek Kelime İle Hükmün Verildiği Cevaplar -- 28 1. 7. 2. 2. Meselelere Kısa Cevapla Yetinilmeyip Açıklama Yapılan Cevaplar -- 29 1. 7. 2. 3. Meselelere Nakil Yapılarak Verilen Cevaplar -- 33 1. 7. 2. 4. Meselelere Cevap Verirken Birkaç Görüş Zikredip Aralarında Tercih Yaptığı Cevaplar -- 37 İKİNCİ BÖLÜM EL-FEVÂİDÜ'L-ALİYYE VE TAHLİLİ 2. 1. EL-FEVÂİDÜ'L-ALİYYE'DE ATIF YAPILAN ŞEYHÜLİSLAMLAR -- 39 2. 1. 1. Ebussuûd (El-İmâdi) Efendi -- 41 2. 1. 1. 1. Başlıca Eserleri -- 43 2. 1. 1. 2. Ebussuûd Efendi'ye Atfedilen Fetvalar -- 43 2. 1. 2. Çatalcalı Ali Efendi ve Ona Atfedilen Fetvalar -- 44 2. 1. 3. Minkârizâde Yahya Efendi ve Ona Atfedilen Fetvalar -- 46 2. 1. 4. Şeyhülislam Feyzullah Efendi ve Ona Atfedilen Fetvalar -- 48 2. 2. ESERDE ATIF YAPILAN ŞAHIS VE ESERLER -- 50 vi 2. 3. ESERE GÖRE NİSÂRİ ALİ EFENDİ'NİN FIKIH ANLAYIŞI -- 65 2. 3. 1. Fetvalarında Hanefî Mezhebini Dikkate Alması -- 65 2. 3. 2. Fetvalarında Örf Delilini Dikkate Alması -- 65 2. 3. 3. Fetvalarında İstihsan Delilini Dikkate Alması -- 66 2. 3. 4. Fetvalarını Önemli ve Muteber Kaynaklara İsnad Etmesi -- 66 SONUÇ -- 68 KAYNAKÇA -- 71 EKLER -- 75 EK-1: EL-FEVÂİDÜ'L-ALİYYE' DEN ÖRNEK KISIM (KİTABU’TTAHÂRET-KİTABÜ’L-GASB) -- 75 EK-2: EL-FEVÂİDÜ'L-ALİYYE'NİN KİTAP BÖLÜMLERİNE GÖRE FETVA SAYILARI -- 124 EK-3: EL-FEVÂİDÜ'L-ALİYYE ESERİNİN YAZMASINDAN ÖRNEKLER -- 125 | |
| dc.identifier.citation | Key, M. (2019). Nisâri Ali bin Mehmed Efendi'nin El-Fevâidü'l-Aliyye Mine'l-Mesâili'ş-Şer'iyye adlı eseri ve değerlendirilmesi (Yüksek Lisans Tezi). | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11491/5531 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü | |
| dc.relation.publicationcategory | Tez | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.subject | Nisâri Ali Efendi | en_US |
| dc.subject | El-Fevâidü’l-Aliyye | en_US |
| dc.subject | Fıkıh | en_US |
| dc.subject | Fetva Mecmuaları | en_US |
| dc.subject | Şeyhülislam | en_US |
| dc.subject | Nisâri Ali Efendi | en_US |
| dc.subject | Al-Fawâid al-Aliyye | en_US |
| dc.subject | Fiqh | en_US |
| dc.subject | Fatwa Journals | en_US |
| dc.subject | Shaykh alIslam | en_US |
| dc.title | Nisâri Ali bin Mehmed Efendi'nin El-Fevâidü'l-Aliyye Mine'l-Mesâili'ş-Şer'iyye adlı eseri ve değerlendirilmesi | |
| dc.title.alternative | Nisâri Ali bin Mehmed Efendi's Work Called Al-Fawâid al-Aliyye Mine'l-Mesâili'ş-Sher'iyye and its evaluation | en_US |
| dc.type | Master Thesis |
