Kıbrıs Türk edebiyatında garip şiirinin izleri ve Pembe Marmara
[ X ]
Tarih
2026
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Hitit Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Since beginning, Cypriot Turkish Literature has maintained an organic connection with Turkish Literature in Turkey. This relationship bacame particularly visible when Garip Movement, which shaped Turkish poetry until the 1950s, began to infleunce Cypriot Turkish poetry in the 1950s with a delay of approximately ten years and continued its impact into the 1960s. Cypriot Turkish Literature, shaped both by its uninterrupted cultural ties with Turkey and by its own socio-political realities, transformed many characteristics of Garip poetry and created its own unique form. Among the poets who reflected traces of Garip movement in Cypriot Turkish Literature during 1950-1960 period, Pembe Marmara stands out as one of the strongest and most distinctive figures. Beginning her career with a hece-romantic style and then moving towards poetry marked by national sentiment in the 1940s, Marmara adopted the simplicity, focus on ordinary people, humorous tone and emotional connections built through everyday objects characteristic of the Garip movement during the post -1950 period. She reinterpreted these qualities in her own poetic practice. The influences of Orhan Veli, Melih Cevdet and Oktay Rıfat, who reshaped Turkish poetry through their innovative approach, are visible in Marmara's work. vii This study evaluates the effects of the Garip movement on Cypriot Turkish Literature, focusing especially on the traces of Garip poetics in Pembe Marmara's poetry in terms of theme, form and language. While the Garip movement in 1940s Turkey embraced an approach centered on ordinary individulas, daily life and colloquial speech, its reflections became particularly evident in Cypriot Turkish Literature after the 1950s and influenced several poets. Pembe Marmara, who produced poetry shaped by both personal and social sensitivities, created her own poetics through the simple, sincere, humorous and emotionally restrained style of Garip poetry. The aim of this study is to examine the traces of the Garip movement in Cypriot Turkish Literature and to reveal how Pembe Marmara 's poetic style developed in dialogue with the principles of Garip poetry.
Kıbrıs Türk Edebiyatı başlangıcından itibaren Türkiye'deki Türk Edebiyatı ile arasındaki organik bağı sürdürür. Bu bağ, Türk şiirinde 1950'ye kadar varlık gösteren Garip şiirinin on yıllık bir gecikmeyle, 1950'lilerde, Kıbrıs Türk şiirini etkilemeye başlaması ve 1960'lara kadar Kıbrıs Türk şiirinde tesirini sürdürmesiyle devam eder. Kıbrıs Türk Edebiyatı, gerek Türkiye ile kesintisiz bir kültürel bağlantı içerisinde olması sebebiyle gerekse de kendi sosyal ve siyasi gerçeklikleri nedeniyle Garip şiirinin birçok özelliğini kendine has bir biçime dönüştürür. Kıbrıs Türk Edebiyatı'nda 1950-1960 yıllarında Garip izlerinin görüldüğü sanatçılardan biri de Garip akımının en güçlü ve uzun soluklu temsilci olan Pembe Marmara'dır. 1940'lı yıllarda hececi-romantik bir anlayışla milli duyarlılığı şiirlerine taşıyan Marmara, şiirdeki esas hüviyetini 1950'lerden itibaren Garip şiir anlayışıyla yazdığı şiirleriyle sağlar. Orhan Veli, Melih Cevdet, Oktay Rifat'ın şiir sanatına ait kalıplaşmış söylem ve biçimlerin dışına çıkarak oluşturdukları yeni Türk şiiri bu yeni özellikleriyle Kıbrıs Türk Edebiyatı'nda özellikle Pembe Marmara'nın sade söyleyiş, gündelik nesnelerle kurulan duygusal bağ ve hafif ironiyle birleşen şiirlerinde yankısını bulur. Bu nedenle Marmara, Kıbrıs Türk edebiyatında Garip etkisinin görüldüğü önemli isimlerden biri olur. Bu çalışmada, Kıbrıs Türk Edebiyatı'nda Garip akımının etkileri değerlendirilmiş; özellikle Pembe Marmara şiirinde Garip şiirinin biçim, tema ve dil özelliklerinin izleri incelenmiştir. 1940'ların Türkiye'sinde ortaya çıkan Garip akımının sıradan insanı, gündelik hayatı, konuşma dilini şiire taşıyan yaklaşımı; Kıbrıs Türk Edebiyatı'na özellikle 1950 sonrası yansımış ve birçok şairde etkisini göstermiştir. Pembe Marmara da hem bireysel hem de toplumsal v duyarlıkları dile getirirken Garip şiirinin sade, samimi, mizahi yönünü kendi poetikası içinde yeniden üretmiştir. Çalışmamız da Garip şiirinin Kıbrıs Türk Edebiyatı'ndaki izlerini incelemek ve bu bağlamda Pembe Marmara'nın şiir estetiğinin Garip şiirinin poetik ilkeleriyle nasıl bir etkileşim içinde olduğunu ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır.
Kıbrıs Türk Edebiyatı başlangıcından itibaren Türkiye'deki Türk Edebiyatı ile arasındaki organik bağı sürdürür. Bu bağ, Türk şiirinde 1950'ye kadar varlık gösteren Garip şiirinin on yıllık bir gecikmeyle, 1950'lilerde, Kıbrıs Türk şiirini etkilemeye başlaması ve 1960'lara kadar Kıbrıs Türk şiirinde tesirini sürdürmesiyle devam eder. Kıbrıs Türk Edebiyatı, gerek Türkiye ile kesintisiz bir kültürel bağlantı içerisinde olması sebebiyle gerekse de kendi sosyal ve siyasi gerçeklikleri nedeniyle Garip şiirinin birçok özelliğini kendine has bir biçime dönüştürür. Kıbrıs Türk Edebiyatı'nda 1950-1960 yıllarında Garip izlerinin görüldüğü sanatçılardan biri de Garip akımının en güçlü ve uzun soluklu temsilci olan Pembe Marmara'dır. 1940'lı yıllarda hececi-romantik bir anlayışla milli duyarlılığı şiirlerine taşıyan Marmara, şiirdeki esas hüviyetini 1950'lerden itibaren Garip şiir anlayışıyla yazdığı şiirleriyle sağlar. Orhan Veli, Melih Cevdet, Oktay Rifat'ın şiir sanatına ait kalıplaşmış söylem ve biçimlerin dışına çıkarak oluşturdukları yeni Türk şiiri bu yeni özellikleriyle Kıbrıs Türk Edebiyatı'nda özellikle Pembe Marmara'nın sade söyleyiş, gündelik nesnelerle kurulan duygusal bağ ve hafif ironiyle birleşen şiirlerinde yankısını bulur. Bu nedenle Marmara, Kıbrıs Türk edebiyatında Garip etkisinin görüldüğü önemli isimlerden biri olur. Bu çalışmada, Kıbrıs Türk Edebiyatı'nda Garip akımının etkileri değerlendirilmiş; özellikle Pembe Marmara şiirinde Garip şiirinin biçim, tema ve dil özelliklerinin izleri incelenmiştir. 1940'ların Türkiye'sinde ortaya çıkan Garip akımının sıradan insanı, gündelik hayatı, konuşma dilini şiire taşıyan yaklaşımı; Kıbrıs Türk Edebiyatı'na özellikle 1950 sonrası yansımış ve birçok şairde etkisini göstermiştir. Pembe Marmara da hem bireysel hem de toplumsal v duyarlıkları dile getirirken Garip şiirinin sade, samimi, mizahi yönünü kendi poetikası içinde yeniden üretmiştir. Çalışmamız da Garip şiirinin Kıbrıs Türk Edebiyatı'ndaki izlerini incelemek ve bu bağlamda Pembe Marmara'nın şiir estetiğinin Garip şiirinin poetik ilkeleriyle nasıl bir etkileşim içinde olduğunu ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır.
