Klasik ve modern dönem usul yazımında icmâ anlayışı ve mukayesesi
Yükleniyor...
Dosyalar
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Hitit Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Icma(consensus) which is considered as the third evidence after the Quran and the Sunnah is among the basic religious evidence.Icma which is so important, has been subjected to different evaluations by the scholars of Usul(method). In order to make a correct evaluation about Icma, it is necessary to comprehend how icma has been understood from the past to the present. In this study, we have tried to determine the understanding of icma of the classical and modern period usul scholars and tried to convey the concept of icma from the past to the present by comparing them with each other.
The study consists of two main sections. In the first section, By analyzing highly representative examples selected from the fundamental works of classical-period Usul literature, the understandings of consensus (Ijma) as presented by Pezdevî, Gazzâlî, İbn Kudâme, Karâfî, Şevkanî, es-Sübkî, and Bihârî's understandings of ijma were examined and compared with each other. In the second part, by taking into consideration of the works selected from the usul literature of the modern period, the ijma understandings of Abdülvehhab Hallâf, Muhammed Ebû Zehre, Abdülkerîm Zeydân and Zekiyüddin Şâban were compared with each other.Then, by revealing the similarities and differences between the classical and modern periods, it was determined how the understanding of ijma was handled throughout the historical process.
As a result of the study, the following conclusion was reached: In the classical period, the general opinion was that ijma was a proof and that it was realized in every period. In the modern period, while there was no disagreement about ijma being a religious evidence, the general opinion was that it was not possible to realize ijma after the time of the companions. Shawkani, on the other hand, displayed a different attitude from everyone else and stated that ijma was not even a proof. It is observed that there are some differences in the perceptions of ijma among the authors who are the subjects of the research. As a matter of fact, there are many disputes about the details of the conditions and pillars of ijma. This situation leads to the conclusion that ijma has the function of protecting the fundamental issues of religion, and that the ideal realization of ijma on issues other than the fundamental issues of religion is open to debate.
Kur'an ve sünnetten sonra üçüncü delil olarak ele alınan icmâ, temel şer'î deliller arasında yer almaktadır. Bu denli önemli olan icmâ, usûl alimleri tarafından incelenmiş ve farklı değerlendirmelere tabi tutulmuştur. İcmâın hakkında doğru değerlendirme yapılabilmesi için geçmişten günümüze icmâın nasıl anlaşıldığını anlamak gerekmektedir. Bu çalışmamızda icmâ kavramının daha net anlaşılması için klasik ve modern dönem usûl alimlerinin icmâ anlayışları tespit edilmeye çalışılmış ve birbiriyle mukayese edilmek suretiyle geçmişten günümüze icmâ tasavvuru aktarılmaya çalışılmıştır. Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, klasik dönemin temel usul eserlerinden seçilen temsil gücü yüksek örnekler incelenerek Pezdevî, Gazzâlî, İbn Kudâme, Karâfî, Şevkânî, es-Sübkî ve Bihârî'nin icmâ anlayışları ele alınıp birbiri ile mukayese edilmiştir. İkinci bölümde ise, modern dönemdeki usul literatürü arasında seçilen eserler çerçevesinde Abdülvehhâb Hallâf, Muhammed Ebû Zehre, Abdülkerîm Zeydân ve Zekiyüddin Şâban'ın icmâ anlayışları incelenip birbiri ile mukayese edilmiştir. Daha sonra, klasik ve modern dönem arasındaki benzerlikler ve farklılıklar ortaya konmak suretiyle, icmâ anlayışının tarihi süreç içerisindeki nasıl ele alındığı tespit edilmiştir. Çalışma neticesinde şu kanaate ulaşılmıştır: Klasik dönemde genel kanaat icmâın hüccet olması ve her dönemde gerçekleşmesi yönündedir. Modern dönemde ise icmâın şer'î bir delil olması hakkında ihtilaf yok iken genel kanaat sahâbe döneminden sonra icmâın gerçekleşmesinin mümkün olmaması yönünde olmuştur. Şevkânî ise herkesten farklı bir tutum sergileyerek icmâın hüccet dahi olmadığını ifade etmiştir. Araştırmaya konu olan müelliflerin icmâ algılarında bazı farklılıklar olduğu gözlemlenmektedir. Nitekim icmâın şartları ve rükünleri hakkındaki detaylarda birçok ihtilaf bulunmaktadır. Bu durum ise icmâın, dinin temel meselelerini koruma altına alma işlevine sahip olduğunu, dinin temel meselelerin dışındaki konularda ise ideal manada icmâın gerçekleşmesinin tartışmaya açık olduğu sonucuna ulaştırmaktadır.
Kur'an ve sünnetten sonra üçüncü delil olarak ele alınan icmâ, temel şer'î deliller arasında yer almaktadır. Bu denli önemli olan icmâ, usûl alimleri tarafından incelenmiş ve farklı değerlendirmelere tabi tutulmuştur. İcmâın hakkında doğru değerlendirme yapılabilmesi için geçmişten günümüze icmâın nasıl anlaşıldığını anlamak gerekmektedir. Bu çalışmamızda icmâ kavramının daha net anlaşılması için klasik ve modern dönem usûl alimlerinin icmâ anlayışları tespit edilmeye çalışılmış ve birbiriyle mukayese edilmek suretiyle geçmişten günümüze icmâ tasavvuru aktarılmaya çalışılmıştır. Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, klasik dönemin temel usul eserlerinden seçilen temsil gücü yüksek örnekler incelenerek Pezdevî, Gazzâlî, İbn Kudâme, Karâfî, Şevkânî, es-Sübkî ve Bihârî'nin icmâ anlayışları ele alınıp birbiri ile mukayese edilmiştir. İkinci bölümde ise, modern dönemdeki usul literatürü arasında seçilen eserler çerçevesinde Abdülvehhâb Hallâf, Muhammed Ebû Zehre, Abdülkerîm Zeydân ve Zekiyüddin Şâban'ın icmâ anlayışları incelenip birbiri ile mukayese edilmiştir. Daha sonra, klasik ve modern dönem arasındaki benzerlikler ve farklılıklar ortaya konmak suretiyle, icmâ anlayışının tarihi süreç içerisindeki nasıl ele alındığı tespit edilmiştir. Çalışma neticesinde şu kanaate ulaşılmıştır: Klasik dönemde genel kanaat icmâın hüccet olması ve her dönemde gerçekleşmesi yönündedir. Modern dönemde ise icmâın şer'î bir delil olması hakkında ihtilaf yok iken genel kanaat sahâbe döneminden sonra icmâın gerçekleşmesinin mümkün olmaması yönünde olmuştur. Şevkânî ise herkesten farklı bir tutum sergileyerek icmâın hüccet dahi olmadığını ifade etmiştir. Araştırmaya konu olan müelliflerin icmâ algılarında bazı farklılıklar olduğu gözlemlenmektedir. Nitekim icmâın şartları ve rükünleri hakkındaki detaylarda birçok ihtilaf bulunmaktadır. Bu durum ise icmâın, dinin temel meselelerini koruma altına alma işlevine sahip olduğunu, dinin temel meselelerin dışındaki konularda ise ideal manada icmâın gerçekleşmesinin tartışmaya açık olduğu sonucuna ulaştırmaktadır.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
İslam hukuku, İcmâ, Klasik, Modern, Delil, Mukayese, İttifak, Islamic Law, İcma, Classical, Modern, Evidence, Comparison, Agreement
